Co warto zobaczyć w Lubuskiem? Atrakcje województwa lubuskiego

Województwo lubuskie to niezwykle ciekawy i zróżnicowany turystycznie kierunek. To na pewno kraina wina, mniej znanych, ale pięknych zamków i pałaców, potężnych fortyfikacji z czasów II wojny światowej, a także dwóch parków narodowych.

Mało kto wie, że Lubuskie to najzieleńsze województwo w Polsce, którego lesistość wynosi aż 49%! Nie brakuje tu też jezior, których powierzchnia plasuje region w ,,połowie stawki”, a latem pozwala uprawiać sporty wodne. Jak widać pasjonaci odpoczynku na łonie natury nie będą się tu nudzić!

Obecne województwo lubuskie składa się z kilku krain historycznych. W uproszczeniu, na południu będzie to historyczny Śląsk, na wschodzie Wielkopolska a na północy ziemie Nowej Marchii. Z kolei nazwa województwa pochodzi od ziemi lubuskiej, terenu pomiędzy Pomorzem a Śląskiem, zamieszkanym dawniej przez Słowian Lubuszan, żyjących po obu stronach Odry.

Największe atrakcje Lubuskiego

1. Zielona Góra

Odkrywanie atrakcji Lubuskiego proponujemy rozpocząć w Zielonej Górze, słynącej z winiarskich tradycji sięgających średniowiecza. Nawiązań do winiarstwa w mieście i jego najbliższych okolicach nie brakuje. 

Nie samym winem człowiek żyje! W Zielonej Górze polecamy spacer po starym mieście by zobaczyć zabytkowy ratusz, wizytę w Palmiarni Zielonogórskiej na szczycie Winnego Wzgórza czy zwiedzanie klimatycznego skansenie w Ochli. 

Jeśli planujecie zatrzymać się w Zielonej Górze, koniecznie zajrzyjcie do naszego blogowego wpisu o atrakcjach Zielonej Góry, gdzie znajdziecie więcej inspiracji oraz praktyczną mapkę wszystkich najważniejszych miejsc w mieście.

Na Zieloną Górę warto zarezerwować sobie 1-2 dni w planie wycieczki.

2. Park Narodowy Ujście Warty

Park Narodowy Ujście Warty to prawdziwy raj dla miłośników dzikiej przyrody, zwłaszcza ptaków, które wykorzystują łąki, pastwiska i podmokłe tereny w czasie swoich migracji na i z północy Europy. To najmłodszy z polskich parków narodowych, powołany do życia raptem w 2001 roku.

O tym, jak wygląda magiczny, zamglony poranek na terenie parku, przekonacie się z naszego wpisu o Parku Narodowym Ujście Warty oraz filmu na YouTubie. Zapraszamy.

3. Ruiny starego miasta i twierdzy w Kostrzynie nad Odrą

Jeśli będziecie w okolicy parku narodowego, możecie rozważyć krótką wizytę w Kostrzynie nad Odrą. Miasto zostało zrównane z ziemią w trakcie radzieckiej ofensywy na Berlin w marcu 1945 roku. Z dawnego miasta zostały mury dawnej fortecy oraz zachowany do dziś oryginalny uklad uliczek Startego Miasta w Kostrzyniu. Widok i atmosfera dość surrealistyczna, szczególnie jeśli na miejscu porówna się stan obecny ze zdjęciami miasta przez zrówaniem go z ziemią.

Choć nie lubimy takich porównań, warto wspomnieć, że miejsce to nazywa się ,,Kostrzyńskimi Pompejem”i lub ,,polska Hiroszimą”-  przy czym zdecydowanie bardziej trafiona wydaje się ta pierwsza nazwa, bo ani to ,,polska”, ani ,,Hiroszima”.

4. Park Mużakowski

Park Mużakowski to niezwykłe założenie parkowe rozciągające się po polskiej i niemieckiej stronie Nysy Łużyckiej. Początki parku sięgają roku 1815, kiedy ówczesny właściciel tych ziem – Hermann von Pückler-Muskau – postanowił przekształcić kilkaset hektarów na park krajobrazowy w stylu angielskim.

Choć w Polsce znajduje się większa część dawnego parku, to po stronie niemieckiej, w Mużakowie (Bad Muskau) zwiedzicie najcenniejsze zabudowania, w tym Nowy i Stary Zamek. Po stronie polskiej najważniejszą miejscowością jest Łęknica. Gorąco polecamy zwiedzić ten zamek i poznać arcyciekawą historię von Pucklera. 

Park Mużakowski leży na terenie Geoparku Łuk Mużakowa, ciągnącego się przez południową Brandenburgię, Saksonię i województwo lubuskie. Na tym terenie rozciąga się doskonale zachowana morena czołowa lodowca, która jest tak duża, że widać ją nawet z kosmosu.

Polska część geoparku chroniona jest przez Park Krajobrazowy Łuk Mużakowa, a na jego terenie szczególnie polecamy trasę geoturystyczną „Dawna Kopalnia Babina”, pełną kolorowych jeziorek powstałych w wyniku działalności górniczej człowieka.

5. Zamki Joannitów w Łagowie i Słońsku

O zakonie krzyżackim słyszał w Polsce każdy. A czy wiecie, że na terenie Polski swoje zamki i włości miał także zakon Joannitów, który po zajęciu Malty w XVI wieku, znany jest lepiej jako zakon kawalerów maltańskich, wsławionych w walkach z Imperium Osmańskim. Jednym z takich zamków jest Zamek w Łagowie, otoczony lasami i jeziorami.

Poza zamkiem w Łagowie ostał się zabytkowy układ miejski (od 1931 roku wieś) z domami i zabytkowymi bramami, pozostałością po dawnym systemie obronnym miasta. Polecamy wspiąć się na zamkową wieżę widokową, pospacerować po samym Łagowie i wypożyczyć łódkę lub kajak by podziwiać miejsce z perspektywy wody. 

Niedawno oddane renowacji ruiny joannickiego zamku znajdziecie też we wsi Słońsk – u wrót parku narodowego.

6. Zamki, pałace i dwory Lubuskiego

W tym tekście nie wymieniamy wszystkich lubuskich zamków i pałaców, gdyż tych obiektów jest po prostu za dużo. Stan ich zachowania jest różny, część wciąż czeka na nowego właściciela z wizją, który będzie w stanie udźwignąć finansowo tak wymagający projekt rewitalizacji zabytku.

Nie brakuje jednak pięknych, odrestaurowanych obiektów, które często służą jako hotele, co może być ciekawym kompromisem pomiędzy ruiną, a prywatnym, ogrodzonym i zamkniętym dla reszty społeczeństwa obiektem.

Poszukujących dodatkowych inspiracji zapraszamy do wpisu o zamkach i pałacach województwa lubuskiego.

7. Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU)

Międzyrzecki Rejon Umocniony to jeden z największych systemów fortyfikacji podziemnych na świecie i prawdziwa gratka dla miłośników historii. Niemcy rozpoczęli prace nad systemem umocnień w 1934 roku w celu obrony wschodniej granicy przed ewentualną interwencją ze strony Polski. Kiedy ten scenariusz stał się mało prawdopodobny, prace wstrzymano. Do dalszej rozbudowy fortyfikacji przystąpiono ponownie w 1944 w obliczu klęski i marszu Armii Czerwonej na Berlin. Ostatecznie solidne, ale słabo obsadzone umocnienia szybko zostały przełamane.

Do dziś zachowało się ponad 30 kilometrów tuneli, liczne schrony, bunkry czy zapory przeciwczołgowe (tzw. ,,zęby smoka”). Wiele obiektów można podziwiać z zewnątrz. Jeśli chcecie bezpiecznie zwiedzać wnętrza, skierujcie się w stronę MRU Pętla Boryszyńska, gdzie przejechaliśmy się rowerem, i Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego – Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy w Pniewie.

8. Strzelce Krajeńskie w Lubuskiem

Strzelce Krajeńskie słyną przede wszystkim z zabytkowych murów miejskich datowanych na XIII wiek. Ich długość do dziś wynosi aż 1640 metry, czyniąc z miasta kolejnego pretendenta do miana „polskiego Carcassonne” (podobnie jak np. Szydłów). 

Ciekawostką jest też, że wraz z murami przetrwała Brama Młyńska i Baszta Więzienna. Jest to prawdziwy cud, biorąc pod uwagę, że na skutek działań w trakcie II wojny światowej, w gruz obróciło się 80% starego strzeleckiego miasta. A mury (jednak nie) runą…

9. Kościoły Drewniane Regionu Kozła w województwie lubuskim

Miłośników architektury sakralnej zainteresują na pewno trzy zabytkowe drewniane kościoły znajdujące się w Klępsku, Chlastawie i Kosieczynie. I choć wszystkie warte są odwiedzenia, to kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Klępsku zrobił na nas największe wrażenie – to prawdziwa architektoniczna perełka w skali Polski.

Kościoły wybudowano między XIV-XVI wiekiem, dlatego dostrzec można w nich elementy architektury gotyckiej i renesansowej. Trzy świątynie połączono w Szlak Kościołów Drewnianych Regionu Kozła o długości 23 km do pokonania samochodem lub rowerem – tak jak to my zrobiliśmy przy okazji naszej rowerowej wycieczki przez Lubuskie.

Poniżej pełne nazwy zabytków, które znajdziecie też na nasze mapie na atrakcji Lubuskiego na końcu wpisu.

1. Kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Klępsku.
2. Kościół św. Mikołaja w Chlastawie.
3. Kościół Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Kosieczynie. Świątynię wybudowano około 1408 roku co czyni ją jedną z najstarszych w Polsce.

10. Poaugustiański Zespół Klasztorny w Żaganiu

Żagań to kolejna mało znana perełka lubuskiego, której nie możecie pominąć w swojej podróży! W Żaganiu koniecznie zajrzyjcie do XIII-wiecznego zespołu klasztornego, składającego się z kościoła, pomieszczeń klasztornych i biblioteki – to jedno z czterech miejsc w województwie wpisanych na listę Pomników Historii. Przed kasatą zakonu przez Prusy Żagań był kluczowym ośrodkiem teologicznym i edukacyjnym na historycznym Śląsku, a jeden z jego XVIII-wiecznych opatów, Ignacy Felbiger, zasłynął jako reformator edukacji w całym państwie habsburskim.

W kompleksie szczególne wrażenie zrobiły na nas dawne klasztorne krużganki z zabytkowymi malowidłami przedstawiającymi zakonników. Jednak zdecydowanie największą perełką tego miejsca jest magiczna biblioteka, skryta na piętrze kompleksu. To prawdziwa świątynia książki, w której czuć magię słowa pisanego i aż kusi, żeby przejechać palcami po grzbietach starych woluminów. 

Niebywałą atrakcją są też unikalne globusy, prezentujące dawny stan wiedzy geograficznej – podobno takich przedmiotów nie ma w Polsce zbyt wiele. Aha – sprawdźcie też akustykę sali, jest doskonała! Aż można się rozmarzyć o jakimś wieczorze poetyckim w tym miejscu…

11. Pałac Lobkowitzów w Żaganiu

Ten mało znany pałac należał do słynnych historycznych postaci. W XVII wieku Żagań trafił w ręce Albrecht von Wallensteina, jednego z najwybitniejszych dowódców wojny trzydziestoletniej walczącego po stronie cesarza. Postanowił on w miejscu dawnego piastowskiego zamku wybudować ,,palazzo in forteza”. Ambitne plany pokrzyżowało zabójstwo Wallensteina.

Wtedy Żagań trafił w ręce Lobkowitzów, którzy dokończyli budowy obiektu, modyfikując nieco oryginalne plany. Pod koniec XVIII wieku pałac przeszedłł w ręce Piotra Birona – ostatniego władcy Kurlandii i lennika Rzeczpospolitej Obojga Narodów, który po III rozbiorze Polski sprzedał Kurlandię Rosji, a sam osiadł w Żaganiu. Okres panowania Piotr i jego córki Doroty to czas rozkwitu kulturalnego pałacu i miasta.

Obecnie w zabytkowym budynku mieści się Żagański Pałac Kultury.

12. Drawieński Park Narodowy

Drawieński Park Narodowy leży na pograniczu trzech województw: lubuskiego, zachodniopomorskiego i wielkopolskiego. Obszar parku w 83% zajmują lasy liściaste, z dodatkiem iglastych, ale nie brakuje też jezior, rzek i torfowisk.

Drawieński Park Narodowy to ostatni park narodowy w Polsce, którego jeszcze nie udało nam się odwiedzić – dajcie znać, jeśli już tam byliście!

13. Figura Chrystusa Króla w Świebodzinie

Jedni to miejsce pomijają, inni traktują jako jedną z największych atrakcji Lubuskiego. Jedno jest pewne, jadąc ekspresówką przez Świebodzin nie da się przeoczyć słynnej figury Chrystusa – największego tego rodzaju pomnika w Europie i jednego z największych na świecie.

Lubimy architekturę sakralną, ale nie będziemy ukrywać, że tego typu obiekty do nas nie przemawiają i starczył nam widok z daleka.

14. Lubuski Szlak Wina i Miodu

Województwo lubuskie pochwalić się może długą tradycja winiarska sięgającą średniowiecza. Podobnie jak w innych regionach Polski (np. Małopolski Szlak Winny), tak i w Lubuskiem od wielu lat powstają winnice oferujące zwiedzanie połączone z degustacją win z lokalnymi produktami.

Poza winnicami do szlaku zalicza się również pasieki i gospodarstwa pszczelarskie oraz placówki muzealne powiązane z winem i miodem.

15. Lubuskie rowerem

Lubuskie nie słynie ze specjalnie zaprojektowanej sieci tras rowerowych, jak ma to miejsce w Małopolsce (Velo Małopolska) czy Zachodniopomorskim, jednak wykorzystując istniejące szlaki rowerowe i mniej uczęszczane drogi lokalne da się wytyczyć bardzo malownicze trasy z ciekawymi atrakcjami i zabytkami po drodze.   

Tak właśnie zrobiliśmy, planując objechanie województwa lubuskiego. Połączyliśmy bezpieczne rowerom drogi, szlaki biegnące lasami i polami z mniej uczęszczanymi drogami ogólnodostępnymi, tworząc autorską wycieczkę rowerową przez Lubuskie.

Wzdłuż Nysy Łużyckiej i Odry biegnie wprawdzie szlak BlueVelo, ale nie opisujemy go tu, gdyż w całości jest po stronie niemieckiej.

Mapa atrakcji turystycznych województwa lubuskiego

Na mapę nanieśliśmy opisane w tekście miejsca, które wg nas warto zobaczyć w Lubuskiem. Mapę można wyświetlić u siebie w Google Maps.