Zamki w Polsce fascynowały nas od zawsze, więc przy każdej możliwej okazji staramy się zobaczyć i zwiedzić kolejną średniowieczną warownię lub romantyczne ruiny. Przedstawiamy Wam listę najciekawszych i najpiękniejszych zamków w Polsce, które udało nam się zobaczyć podczas naszych dotychczasowych wojaży po kraju.
Mamy nadzieję, że poniższe zestawienie okaże się dla Was inspiracją i pomocą przy planowaniu wycieczek śladami zamczysk i zameczków.
O polskich zamkach kilka faktów
ednak nim przejdziemy do listy naszych ulubionych zamków w Polsce – kilka faktów na ich temat. Czy wiecie, ile zamków można znaleźć w Polsce? Według wyliczeń Narodowego Instytutu Dziedzictwa mamy ich dokładnie 402 obiekty. Zamki stanowią, jak to się pięknie nazywa, 0,57% ,,zabytków nieruchomych pod względem funkcji pierwotnej”. Brzmi to mało romantycznie – ale trzymajmy się terminologii. Co ciekawe niemal ¼ zamków, czyli 93 obiekty, znajduje się na terenie Dolnego Śląska. Jeśli chcecie podrążyć temat, polecamy lekturę ,,Raportu o stanie zachowania zabytków w Polsce 2017” na stronie NID.
Oczywiście większość z nich to dziś ruiny lub obiekty przebudowane i zaadaptowane do innych celów, ale Polska może pochwalić się kilkoma prawdziwymi perełkami i to właśnie do nich chcielibyśmy Was zaprosić.
Najpiękniejsze polskie zamki
1. Zamek Krzyżtopór w Ujeździe
Będąc w województwie świętokrzyskim, koniecznie trzeba zobaczyć Zamek Krzyżtopór we wsi Ujazd. To jeden z najlepiej zachowanych i najpotężniejszych w Polsce obiektów zwanych z włoskiego ,,pallazzo in fortezza”, czyli rezydencji magnackich otoczonych potężnymi umocnieniami bastionowymi. Charakterystyczny kształt murów w kształcie pięcioramiennej gwiazdy najlepiej widać z lotu ptaka.
Miejsce to do dziś wzbudza zachwyt turystów i nie inaczej było w naszym przypadku. Budowniczy ujazdowskiego zamku postawił na niespotykany w swoich czasach rozmach: piękne sale balowe i niezliczone komnaty rozświetlone przez promienie słońca, wpadające przez 365 okien – tyle, ile dni w roku. Do tego ogromne stajnie i piękne ogrody… Można się rozmarzyć!
Koniecznie zapukajcie do bram Zamku Krzyżtopór, gdzie czeka na Was kilka ciekawych tematycznie tras. Więcej informacji w naszej relacji z wizyty na Zamku Krzyżtopór w Ujeździe.
2. Zamek w Golubiu
To krzyżacki zamek wybudowany na przełomie XIII i XIV wieku na wzgórzu dominującym nad Golubiem-Dobrzyniem. Jednym z najsłynniejszych mieszkańców zamku była Anna Wazówna, kobieta jak na jej czasy dość nietuzinkowa. Dziś golubski zamek słynie dzięki istniejącemu tam bractwu rycerskiemu i odbywającym się co roku słynnym w świecie zawodom rycerskim.
O Golubiu pisaliśmy przy okazji naszej rowerowej relacji z Kujawsko-Pomorskiego.
3. Zamek w Krasiczynie
Choć lekka forma krasiczyńskiej budowli kojarzy się raczej z pałacem, oprowadzający nas przewodnik rozwiał wszelkie wątpliwości co do przeznaczenia obiektu. Znajdujące się na rogach cztery potężne baszty, spinające obronne mury, dobitnie świadczą o tym, że obiekt pełnił funkcje obronne, a nie czysto reprezentacyjne. Stąd mówimy o zamku w Krasiczynie, a nie pałacu.
Po wyjaśnieniu sobie tych klasyfikacyjnych zawiłości, przejdźmy do sedna. Zamek w Krasiczynie to perła renesansu, pokryty sgraffito i wyróżniający się czterema basztami: Królewską, Szlachecką, Papieską i Boską.
Niestety zamek bardzo ucierpiał w 1940 roku, kiedy okupujące wojska sowieckie dokonały bezprecedensowych i bezmyślnych zniszczeń wyposażenia zamkowego. W wyniku fortelu udało uratować się jedną salę, ale o tym więcej w naszym wpisie na temat zamku w Krasiczynie.
4. Zamek w Malborku
Tego największego na świecie zamku gotyckiego nie trzeba nikomu przedstawiać. Wpisany na listę światowego Dziedzictwa UNESCO zamek krzyżacki w Malborku robi wrażenie na wszystkich, którzy stanęli w cieniu jego wysokich murów. Nietrudno domyśleć się jaki szacunek zamek musiał budzić w czasach swojej świetności, kiedy pełnił rolę siedziby stolicy Państwa Krzyżackiego. Przekraczając jego mury, poddani, wrogowie i dyplomaci odwiedzający Malbork szybko uświadamiali sobie, z jaką potęgą mają do czynienia.
Zamek nigdy nie został zdobyty, tylko wykupiony w 1457 roku przez Kazimierza Jagiellończyka za ogromną sumę od nieopłaconych zaciężnych broniących twierdzy. To największy w Europie, a może i na świecie ceglany zamek. I choć może nie wygląda jak ten z Disneylandu, ale właśnie ta surowość gotyku czyni go niezwykle pięknym. Szczególnie polecamy widok na zamek od strony rzeki Nogat, który jest wręcz pocztówkowy.
5. Zamek Królewski na Wawelu
Najbardziej polski z zamków na naszej liście. Świadek wielkości i upadku Polski, symbol narodowy, siedziba królów polskich. Rozbudowywany przez kolejna stulecia przez polskich władców, jak i austriackich zaborców obiekt stał się swoistą mozaiką różnych stylów architektonicznych.
Zamek wybudowano na górującym nad Wisłą wapiennym wzgórzu Wawel, stąd potoczna nazwa tej warowni. W sąsiedztwie zamku stoi bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława, czyli katedra wawelska. Jest to najważniejsza nekropolia w kraju – miejsce pochówku władców, pisarzy i dowódców wojskowych.
6. Zamek w Łańcucie
Zamek w Łańcucie to prawdziwa perła Podkarpacia, która uniknęła wielu zniszczeń podczas burzliwych losów Polski. Potężne fortyfikacje bastionowe uniemożliwiły zdobycie, zrabowanie i pewnie spalenie go przez Szwedów, a z II wojny światowej wyszedł bez większego uszczerbku. Szczęśliwie najcenniejsze zbiory ostatni właściciel wywiózł specjalnym pociągiem podstawionym przez Wehrmacht do Szwajcarii. Mimo to zamek zachwyca nie tylko swoją bryłą, pięknym parkiem i ogrodem, ale i wnętrzami oraz bogactwem wyposażenia. Poza tym przy okazji wizyty w zamku zobaczyć można piękne wnętrza tutejszej synagogi, powozownię i muzeum ikon, o czym szerzej pisaliśmy w tekście o Zamku w Łańcucie.
7. Zamek w Wiśniczu
Niestety przez toczący się spór prawny zamek ma nieuregulowaną sytuację prawną, co utrudnia pozyskiwanie środków zewnętrznych na renowację tego pięknego obiektu. Pozostaje mieć nadzieję, że sytuacja się wyjaśni i obiekt odzyska swój blask.
Zamek w Wiśniczu wybudowany został na górującym nad okolicą wzgórzu. Wnętrza zamku pozbawione są wyposażenia i jego zwiedzanie ogranicza się do podziwiania samej budowli, z czego największe wrażenie robi kilka odrestaurowanych wnętrz, takich jak kaplica zamkowa.
8. Zamek Ogrodzieniec
Dla nas jest to najpiękniejszy zamek na Szlaku Orlich Gniazd i jego symbol. Nie lada to wyróżnienie, bo trzeba przyznać, że pięknych obiektów na wspomnianym szlaku nie brakuje. Ruiny Zamku Ogrodzieniec robią wrażenie nie tylko swoją wielkością, ale przede wszystkim, wkomponowaniem całej zamkowej bryły w wapienne skały Jury Krakowsko-Częstochowskiej- aż ma się wrażenie, że zamkowe mury i baszty od zawsze stanowiły integralną część tego miejsca.
Wpis: Zamek Ogrodzieniec
9. Zamek w Chęcinach
To według nas zamek numer dwa w województwie świętokrzyskim, po Zamku Krzyżtopór. Jego czasy świetności przypadają na czasy piastowskie, kiedy był ważnym ośrodkiem władzy królewskiej. Kolejne stulecia to powolny upadek zamku, ale dzięki ostatniej renowacji odzyskał trochę ze swojego dawnego splendoru. Na nas największe wrażenie zrobił z daleka. Jego potężne kamienne wieże i mury z charakterystycznymi ceglanymi przybudówkami sprawiają, że wygląda pocztówkowo. Koniecznie trzeba wejść na zamkową wieżę, z której doskonale widać układ zamku i przebieg jego murów oraz skąd roztacza się piękny widok na okolice Chęcin.
10. Zamek w Niedzicy
Można powiedzieć, że pierwszy zamek o węgierskich korzeniach na naszej liście najpiękniejszych zamków w Polsce. Miejsce w pełni zasłużone, gdyż wznosząca się na wysokim brzegu zbiornika Czorsztyńskiego średniowieczna warownia prezentuje się niezwykle malowniczo.
Zamek został wybudowany przez Węgrów w celu obrony węgiersko-polskiej granicy biegnącej dawniej przez Spisz. Dziś te tereny to już polskie ziemie i niejeden Polak poszukiwał rzekomego ukrytego na zamku cennego skarbu… 😉
Wpis: VeloDunajec – rowerem przez Tatry, Pieniny i Beskidy
11. Zamek Pieskowa Skała
Zamek wybudowano na zboczu Doliny Prądnika jako część systemu obronnego zachodniej granicy Małopolski, który znany jest dziś wszystkim jako Szlak Orlich Gniazd. Sam obiekt stanowi jedną z większych atrakcji Ojcowskiego Parku Narodowego.
Warto wspomnieć o pozostałościach drugiego piastowskiego zamku, którego malownicze ruiny podziwiać można w centrum parku narodowego – Ojcowie.
Oczywiście przy okazji odwiedzin Zamku Pieskowa Skała koniecznie zarezerwujcie sobie dodatkowy czas na spacer po parku. Jeśli chcecie wiedzieć, co warto tam zobaczyć, zajrzyjcie do naszego przewodnika po atrakcjach Ojcowskiego Parku Narodowego.
12. Zamek Królewski w Warszawie
Choć początki zamku sięgają XIV wieku, zamek zyskał swoją rangę za panowania Zygmunta III Wazy, kiedy stał się rezydencją królewską i miejscem obrad sejmu. To tu przez długie lata podejmowano najważniejsze decyzje w kraju, a kolejni władcy upiększali i przerabiali zamkowe wnętrza. Niestety wiele cennych przedmiotów zniknęło z zamku w czasie potopu szwedzkiego i później, za zaborów.
W czasie II wojny światowej Niemcy zbombardowali zamek już w 1939 roku, a potem, w 1944 wysadzili go w powietrze, doszczętnie niszcząc tak ważny dla kraju symbol państwowości. Do dziś w internecie można odnaleźć zdjęcia Warszawy, na których nie ma nawet śladu po zabytkowej rezydencji- odbudowa ruszyła dopiero w 1971 roku, a prace prowadzono dzięki zebranym przez społeczeństwo środkom. Dziś można nie tylko zwiedzać zrekonstruowane wnętrza, ale również wybrać się na spacer po królewskich ogrodach i ładnie odrestaurowanym podzamczu.
13. Zamek w Pszczynie
Zamek w Pszczynie to prawdziwa perełka na polskich ziemiach – podobnie jak obiekt w Łańcucie, pszczyński zamek zachował się bardzo dobrze wśród dziejowych zawieruch i znakomita część zamkowych wnętrz to ,,oryginały”. Jeśli dodać do tego intrygującą historię zamożnych śląskich rodów oraz fakt, że z pszczyńskiego zamku Cesarstwo Niemieckie prowadziło kampanię I wojny światowej, nie pozostaje nic innego, niż wybrać się do Pszczyny. Po więcej ciekawostek i zdjęć zapraszamy do wpisu o Zamku w Pszczynie.
14. Zamek Książ w Wałbrzychu
Zamek Książ to naszym zdaniem najpiękniejszy zamek Dolnego Śląska i do tego przepięknie położony na stoku malowniczej doliny przepływającej poniżej Pełcznicy. Na wizytę w tej imponującej rezydencji warto zarezerwować cały dzień, gdyż poznawać można nie tylko zamkowe zakamarki, ale także wybrać się na specjalną wycieczkę do podziemi, z którymi związana jest tajemnicza historia z czasów II wojny światowej.
Historia zamku liczy 800 lat. Przez stulecia rezydowały tu liczne śląskie rody rycerskie, a na początku XVII wieku stał się własnością słynnego rodu Hochberg, w których rękach pozostawał aż do II wojny światowej.
Jedną z najznamienitszych postaci był arcyksiążę Jan Henryk XI Hochberg – zasłynął jako wielki społecznik, a jego wkład dla okolicy jest niebagatelny: tworzył szkoły, wspierał parafię czy zakładał kasy emerytalne. W 1939 roku naziści przejęli zamek, a jego właściciele musieli opuścić Wałbrzych. Wtedy właśnie stworzono tu filie obozu koncentracyjnego Gross-Rosen, a zatrudnieni w Książu więźniowie drążyli tajemnicze tunele i schrony. Czemu służył ten podziemny kompleks? Do dziś nie do końca wiadomo – o tej historii dowiecie się więcej, zwiedzając podziemia pod zamkiem.
Odkąd na początku XXI wieku obiekt przejęło miasto, Książ jest sukcesywnie poddawany remontom, dzięki czemu zarówno zamek, jak i teren wokół niego, pięknieją. Największe wrażenie robi sala Maximiliana, z imponujących rozmiarów lustrami. Aż chciałoby się wziąć udział w balu w takim magicznym miejscu…
Polecamy także spacery po Książańskim Parku Krajobrazowym – sporo tu ciekawych pieszych szlaków, które doprowadzą między innymi do punktów widokowych czy do ruin zamku Stary Książ. Książ słynie także ze stajni ogierów, a z zamku na piechotę do wałbrzyskiej Palmiarni. Jeśli macie chwilę, warto zobaczyć też inne atrakcje Wałbrzycha.
15. Zamek w Kwidzynie
Każdy turysta słyszał o zamku w Malborku, natomiast zamek w Kwidzynie, oddalony od malborskiego o raptem 40 kilometrów, przyciąga zdecydowanie mniej turystów. A szkoda, bo to naprawdę imponujący obiekt.
Kwidzyńską warownię wzniesiono w XIV wieku, budując twierdzę na planie kwadratu. Trochę później dokończono charakterystyczne gdanisko (pełniące rolę latryny), czyli wieżę na zewnątrz murów obronnych połączoną korytarzem z zamkiem. Następnie połączono zamek z katedrą, tworząc jeden spójny kompleks katedralno-zamkowy.
Co ciekawe, początkowo zamek ten nie należał do żadnych władców, a do kapituły pomezańskiej. Od XVI wieku stał się budynkiem rządowym, a w kolejnych dekadach pełnił funkcję magazynu, sądu czy więzienia. Częściowo zaczęto nawet rozbierać mury, ale szczęśliwie w połowie XIX wieku zatrzymano tę dewastację i postawiono na konserwację zabytku.
W czasach panowania nazistów znajdowała się tu szkoła Hitlerjugend, a armia czerwona zniszczyła wnętrza, szczęśliwie nie naruszając samej bryły zamku. W środku zobaczycie zabytkowe wnętrza i wystawy: etnograficzną oraz przyrodniczą.
16. Zamek w Lidzbarku Warmińskim
Dla miłośników ceglanego gotyku Zamek w Lidzbarku Warmińskim to obowiązkowy przystanek przy okazji pobytu na Warmii lub Mazurach. Zamek zaczęto budować w połowie XIV wieku na miejscu dawnego pruskiego grodu – co ciekawe, należał do biskupów warmińskich, którzy posiadali Warmię i sprawowali nad nią pełną władzę.
Najsłynniejszym gościem na lidzbarskim zamku był Mikołaj Kopernik, a ostatnim biskupem rezydującym w obiekcie sam Ignacy Krasicki.
Naszym zdaniem wizyta na zamku w Lidzbarku to obowiązkowy punkt wizyty w tych stronach – zamek zrobił na nas miłe wrażenie. Zachwycają przede wszystkim przepięknie polichromowane wnętrza – aż dziw, że malunki zachowały się do naszych czasów.
17. Zamek w Gniewie
Zamek w Gniewie wznieśli Krzyżacy jako główną siedzibę krzyżackiego komtura, czyli jakby zarządcy danej prowincji. Zamek wzniesiono na planie kwadratu z dużym dziedzińcem pośrodku. Według legend do miasta Gniew miały prowadzić z zamku podziemne korytarze.
Z czasem zamek utracił swoje właściwości obronne, ucierpiał też na skutek najazdów szwedzkich, a po pierwszym rozbiorze, gdy trafił w ręce Prus, zaczął służyć jako magazyn a później także więzienie. Przyczyniło się to niestety do zniszczenia obiektu. Największe szkody przyniósł jednak pożar, który wybuchł na zamku w 1921 roku – na jego skutek z obiektu zostały tylko ruiny.
Dopiero w latach 90-tych udało się odbudować zamek i zaadoptować na hotel, ale na szczęście część pomieszczeń można zwiedzać z przewodnikiem. W trakcie oprowadzania posłuchacie między innymi o Sobieskich i Wazach na zamku w Gniewie.
18. Zamek w Niemodlinie
Choć zamek nie jest duży, to sam obiekt wpadł nam w oko i trafił na nasza listę naj… i jak na razie to jedyny przedstawiciel opolskiego. Zamek w Niemodlinie nie miał szczęścia do właścicieli i podupadł znacznie w ostatnich dziesięcioleciach, ale wygląda na to że los ostatnio się do niego uśmiecha.
Jeśli oglądaliście film „Jasminum”, możecie kojarzyć niemodlińskie krużganki, które „grały” klasztor. Obecnie zamek poddawany jest remontowi. Wnętrze można zwiedzać z przewodnikiem, a przyjemny, otaczający zamek teren – na własną rękę. Przed wizytą sprawdźcie godziny zwiedzania z przewodnikiem i zarezerwujcie miejsce w grupie, bo nie jest ich zbyt wiele.
Dzieciom z pewnością spodobają się spacerujące po parku daniele – uważajcie jednak przy pikniku, bo zwierzęta potrafią dość bezczelnie podjadać smakołyki :). Na terenie zamku w czasie naszej wizyty działała niewielka kawiarenka i sklepik, w których można było skosztować między innymi lokalnych karpi, hodowanych w dawnych zamkowych stawach.
