Muszyna to niewielka miejscowość uzdrowiskowa leżąca na południu Małopolski w malowniczej Dolinie Popradu i otoczona przez górskie szczyty Beskidu Sądeckiego. Choć nie jest to tak popularny kierunek jak sąsiednia Krynica-Zdrój, to musimy przyznać, że miasteczko pięknieje z roku na rok i zapewnia coraz więcej atrakcji oraz możliwości wypoczynku.
Jeśli planujecie wizytę w tym regionie Polski i zadajesz sobie pytanie o atrakcje turystyczne w Muszynie, to doskonale trafiliście!
Co warto zobaczyć i jak spędzić czas w Muszynie
1. Rynek w Muszynie
Centrum Muszyny do dziś zachowało historyczny układ miejski, co doskonale widać w okolicy odnowionego rynku i ulicy Kościelnej, gdzie niewysokie jednopiętrowe domki z potężnymi bramami niegdyś pewnie mieściły drobne warsztaty i niedużą przestrzeń rodzinną – dziś przypominają o historii małopolskich miasteczek.
Przez Muszynę przejeżdżały karawany kupieckie zmierzające w stronę Węgier, a samo miasteczko słynęło ze składowania dobrych węgierskich win – nawet Kochanowski opisał to tymi słowami:
,,O, starosta na Muszynie, Ty się znasz dobrze na winie,
Znasz i masz, bo tylko z góry
Spuściwszy wóz, aliż Uhry” (Uhry to określenie na Węgry).
Na Rynku mieści się również kultowa kawiarnia Szarotka, działająca z powodzeniem już od prawie 60 lat. W przytulnym wnętrzu, przy kominku, domowe ciasta i aromatyczna kawa smakują absolutnie niepowtarzalnie.
Nic dziwnego, że to miejsce przyciąga jak magnes poetów i artystów, a cytaty z wierszy o Muszynie i Szarotce zdobią kawiarniane ściany. Koniecznie skuście się na jabłko w cieście francuskim lub pyszną kremówkę – dodatkowe kalorie przydadzą się do wędrówek i spacerów.
2. Pijalnie wód mineralnych w Muszynie
Podobnie jak sąsiednia Krynica-Zdrój, Muszyna również słynie z wód mineralnych o prozdrowotnym składzie mineralnym tzw. szczawów, czyli wód o wysokiej zawartości naturalnego dwutlenku węgla, a przy tym bogatych w magnez, wapń i żelazo. Właśnie dzięki tym leczniczym źródłom miasto uzyskała status uzdrowiska w 1934 roku.
Choć tak eleganckiej pijalni wód jak w Krynicy-Zdrój w Muszynie się nie uświadczy, to na terenie miasteczka, jak i sąsiednich miejscowości, znajdziecie liczne źródełka z wodą mineralną. Jest ich tu na tyle dużo, że można się nimi nawadniać podczas pieszych i rowerowych wycieczek. Poniżej kilka przykładowych pijalni wody mineralnej, które zaznaczyliśmy na naszej mapie na końcu wpisu.
Pijalnia w „Ratuszu” oferuje wodę z ujęcia „Milusia” i, jak nazwa wskazuje, mieści się w Ratuszu na muszyńskim rynku. Znajdziecie tam również kawiarnię, Informację Turystyczną oraz udostępnione do zwiedzania piwnice pełniące dawniej funkcje składu wina.
Pijalnia „Milusia” oddalona jest od rynku parę minut spaceru i oferuje wodę z tego samego ujęcia, co Ratusz – „Milusia”.
Pijalnia „Antoni” znajduje się w drewnianej altanie w Parku Zdrojowym „Zapopradzie”. Dziś to nie tylko pijalnia wody, ale kawiarnia, gdzie na łonie natury można zjeść coś słodkiego i popić kawą lub wodą z odwiertu z 1929 roku.
Ujęcie „Anna” znajduje się w altance przy potoku Muszynka, naprzeciw dworca kolejowego Muszyna. Najczęściej odwiedzamy to miejsce by ugasić pragnienie i napełnić bidony podczas rowerowych wycieczek wzdłuż Velo Poprad.
3. Zamek w Muszynie
Dawno, dawno temu, okoliczne ziemie należały do Państwa Muszyńskiego (własność biskupów krakowskich), którego jedną z warowni był wzniesiony w XV wieku zamek na Górze Baszta.
O muszyńskiej warowni nie ma zbyt wielu źródeł pisanych, wiemy że w 1474 roku po zaciętej obronie zdobyta została przez wojska węgierskie. Zrujnowane mury na przełomie XVI/XVII strawił potężny pożar, pieczętując ich los. Przez kolejne stulecia zamek popadał w ruinę, a budulec podbierała miejscową ludność.
Kiedy w XXI wieku rozpoczęto prace archeologiczne i rekonstrukcyjne, zamek był porośniętą lasem stertą kamieni. Na podstawie badań i wykopalisk odtworzono przypuszczalny wygląd muszyńskiego zamku i po trzyletnim remoncie, w 2023 roku zrekonstruowany obiekt został otwarty dla turystów. Na zwiedzających czeka zamkowa wieża, służąca za świetny punkt widokowy, nowoczesna wystawa oraz kawiarnia.
Teraz zamek w Muszynie to jedna z ważniejszych atrakcji miasta, także polecamy wpisać ją do planu zwiedzania. Na południu znajdziecie jeszcze kilka wartych zwiedzaenia średniowiecznych warownii, które zebraliśmy we wpisie o zamkach Małopolski.
4. Ogrody Tematyczne i Park Zdrojowy „Zapopradzie” w Muszynie
Po przejściu przez most na Popradzie dochodzimy do parku zdrojowego „Zapopradzie”, gdzie zaczyna się ciekawa trasa spacerowa ciągnąca się bulwarami na wale wzdłuż rzeki – prowadząca do Ogrodów Tematycznych przy stawach rekreacyjnych.
Tu można przechadzać się wzdłuż alejek ozdobionych stylizowanymi na antyczne rzeźbami, klombami, fontannami, a spacer skończyć w pijalni wód – choć teren nie jest duży, zdecydowanie ma swój klimat. Wypatrujcie również pomysłowych ,,zielonych rzeźb”, które zdobią muszyńskie pasaże. Atrakcją dla dzieci będą także woliery z ptakami i zagrody ze zwierzętami.
Tu można przechadzać się wzdłuż alejek ozdobionych stylizowanymi na antyczne rzeźbami, klombami, fontannami, a spacer skończyć w pijalni wód- choć teren nie jest duży, zdecydowanie ma swój klimat. Wypatrujcie również pomysłowych ,,zielonych rzeźb”, które zdobią muszyńskie pasaże.
5. Ogrody Sensoryczne w Muszynie (Ogrody Zmysłów)
Ogrody Sensoryczne mają w swoim założeniu pobudzić wszystkie zmysły, stąd druga nazwa nawiązująca do ludzkich zmysłów. Dla przykładu, w strefie smaku posadzono owocujące odmiany roślin, a w strefie słuchu żwir chrzęści pod stopami w kontraście do kojącego szumu strumienia.
Każdy klomb ma swoją funkcję i w miarę, jak roślinność rozrasta się na grządkach, zaczyna być to jeden z najciekawszych ogrodów w okolicy. Miejscem, które trzeba koniecznie zobaczyć podczas wizyty w Ogrodach Sensorycznych, jest wieża widokowa.
To doskonały punkt widokowy na całą Muszynę i okoliczne wzgórza, a przy ładnej pogodzie widać z niego koniuszki tatrzańskich szczytów. Nam udało się uchwycić słońce zachodzące za odległe górskie szczyty.
U stóp wieży znajduje się także miła kawiarnia, oferująca możliwość wypicia kawy z kapitalnym widokiem na muszyński zamek. Na zboczu wzgórza pojawiła się ostatnio także mała wystawa, opowiadająca o codzienności i legendach regionu.
6. Ogrody Biblijne
Ciekawostkę stanowią również Ogrody Biblijne zlokalizowane koło kościoła św. Józefa Oblubieńca. W pomysłowy i działający na wyobraźnię sposób zilustrowano w nich najważniejsze fragmenty z Pisma Świętego.
Mały staw porośnięty trzcinami przypomina historię o Mojżeszu w koszyku, drzewo figowe przywodzi na myśl rajskie sceny, a baranek wśród ciernistych krzewów ilustruje przypowieść o Abrahamie i Izaaku. Pomysłodawcom ogrodów z pewnością nie można odmówić kreatywności!
7. Wieża widokowa na Malniku
Jedną z najnowszych atrakcji Muszyny jest wybudowana w 2023 roku wieża widokowa na Malniku. Ze szczytu drewnianej, mierzącej 42 metry wysokości wieży podziwiać można szczyty Beskidu Sądeckiego, Tatr i Pienin. Na wieżę dojdziecie szlakiem żółtym zaczynającym się w okolicy rynku i biegnacym ulicą Ogrodową. Przejście dwukilometrowego szlaku powinno zająć około godziny.
Opcją łatwiejszą i oferującą piękne widoki będzie skręcenie w ostatni zakręt przed cmentarzem żydowskim i spacer drogą. Wskazówki znajdziecie na mapie na końcu wpisu.
8. Park Rodzinny
Muszyna to doskonałe miejsce na rodzinny odpoczynek. W ostatnich latach miasto zainwestowało niemałe środki w rewitalizację terenów zielonych i powoli widać jak ten wysiłek procentuje. W pobliżu muszyńskiego zamku znajduje się Park Rodzinny poprowadzony wzdłuż potoku Szczawnik, a w nim kilka atrakcji.
W czasie gdy mali Lewandowscy ćwiczą swoje umiejętności na ogrodzonym boisku, rodzice mogą popracować nad formą na siłowni pod chmurką lub wsłuchać się w szum strumienia na jednej z ławeczek.
Miasto systematycznie ulepsza ofertę – w 2024 roku w parku udostępniono pump truck, ścianki wspinaczkowe i duży plac zabaw.
9. Muzeum Regionalnego „Państwa Muszyńskiego” w Muszynie
W zrekonstruowanym zabytkowym zajeździe z XVII wieku otwarto w 1958 roku niewielkie muzeum regionalne. Ze skromnej, ale ciekawej wystawy, dowiecie się trochę o historii Państwa Muszyńskiego, które miało własne wojsko, administrację i sądownictwo, jak i o późniejszych losach Muszyny pod zaborami i w wolnej Polsce.
Ciekawe są informacje o szlakach handlowych biegnących wzdłuż Popradu, o cerkwiach i o Łemkach, którzy stanowili większośc miszkańców tych ziem przed wysiedleniami z 1948 roku.
10. Dwór Starostów Muszyńskich
Niedaleko Zajazdu stoi wybudowany na przełomie XVIII i XIX wieku Dwór Starostów Muszyńskich, którzy zarządzali tutejszymi włościami w imieniu biskupów krakowskich. W budynku mieści się klimatyczna kawiarnia – dobre miejsce na kawę i kawałek smacznego ciasta.
11. Cerkwie na Szlaku Architektury Drewnianej (UNESCO)
Łemkowie to grupa etniczna, zamieszkująca Beskid Sądecki i Niski przez setki lat. Kres ich bytności na terenie polskich Karpat, w tym w okolicach Muszyny, przyniosły wysiedlenia w ramach Akcji Wisła – w 1948 roku. Choć w te strony Łemkowie właściwie nie wrócili, do dziś pozostało po nich sporo śladów, takich jak stare nagrobki na przykościelnych cmentarzach czy przydrożne kapliczki. Jeśli się im dokładnie przyjrzycie, dostrzeżecie, że część z nich ma zupełnie inny kształt i wykonanie, typowe właśnie dla kapliczek łemkowskich.
Oczywiście trzeba koniecznie wspomnieć o cerkwiach, które są najdoskonalej zachowanymi śladami kultury materialnej Łemków. Wiele z nich jest łatwo osiągalnych dla amatorów pieszych i rowerowych wycieczek w okolicy Muszyny.
Z tych najbliżej położonych miasta polecamy cerkwie w Szczawniku, Złockiem i Powroźniku. Szczególnie ta ostatnia warta jest wzmianki – znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Kultura łemkowska to nie tylko dziedzictwo materialne- polecamy spróbować również potraw, którymi zajadali się ówcześni mieszkańcy tych ziem. Specjałów kuchni łemkowskiej można poszukać w miejscowych restauracjach, np. w restauracji przy pensjonacie Klimek.
11. Cmentarz żydowski w Muszynie
Zwiedzając Muzeum Regionalne, dowiecie się o wielokulturowej przeszłości miasta, której świadectwem jest znajdujący się na ulicy Ogrodowej cmentarz żydowski, który mija się, idąc żółtym szlakiem na Malnik. Na jego terenie znaleźć można kilkadziesiąt dobrze zachowanych macew.
12. Mofety
W okolicy Muszyny znaleźć można mofety. Na pierwszy rzut oka i ucha, przypominają gorące i bulgoczące źródełka z Islandii. W rzeczywistości są zimne i wyrzucają z ziemi duże ilości dwutlenku węgla. Jeśli będzie w okolicy Złocka, możecie odwiedzić ,,Bulgotkę” i ,,Dyszawkę”.
13. Trasy rowerowe wokół Muszyny
Trasy rowerowe w Beskidzie Sądeckim charakteryzują się różnym stopniem trudności. Wiele z nich ze względu na przewyższenia do najłatwiejszych nie należy, ale nie brakuje też prostszych wariantów, więc na pewno każdy znajdzie coś dla siebie. Poza tym w dobie rowerów elektrycznych wiele ograniczeń niweluje technologia.
Najsłynniejszą i niezwykle piękną propozycją będzie biegnący przez Muszynę szlak rowerowy Doliną Popradu (Velo Poprad), jedna z ciekawszych długodystansowych tras Velo Małopolska. Poza wspomnianą powyżej trasą polecamy pokręcić po wsiach i górkach wokół Muszyny. Sami zrobiliśmy tu trzy niezwykle przyjemne pętle obfitujące w piękne widoki, zabytki i mofety. Zainteresowanych odsyłamy do naszej blogowej relacji po trasach rowerowych wokół Muszyny.